Categories
kỹ thuật chụp ảnh

Khái niệm “1 stop phơi sáng” trong nhiếp ảnh

Stop phơi sáng

Sự phơi sáng trong nhiếp ảnh được kiểm soát vì 3 yếu tố: véc tơ vận tốc tức thời màn trập, khẩu độ ống kính và giá trị ISO. “Stop” giúp quý khách so sánh trực tiếp và thay đổi 3 yếu tố này để đạt được lượng ánh sáng thích thống nhất cho bức ảnh của mình. Trong nhiếp ảnh, khi nói tới “stop”, nhiều người mới mở màn rất hay hiểu nhầm và cảm thấy nó quá phức tạp. Tuy nhiên, trên thực tế, “stop” lại rất đơn giản, dễ nắm bắt và kiểm soát:
Stop phơi sáng

Stop phơi sáng
   1 stop là là giá trị thể hiện khi tăng gấp đôi (x 2) hoặc giảm một nửa (: 2) số lượng ánh sáng đi vào khi chụp một bức ảnh.
   Ví dụ, khi quý khách nghe thấy một người nói anh ta sẽ tăng giá trị ánh sáng lên 1 stop, tức là anh ta muốn tăng gấp đôi lượng ánh sáng so với bức ảnh được chụp trước đó.

   

Stop và véc tơ vận tốc tức thời màn trập

   véc tơ vận tốc tức thời màn trập cho biết thời kì màn trập trên máy mở ra là bao lâu khi chụp một bức ảnh. thời kì mở màn trập càng dài, ánh sáng vào càng nhiều và độ phơi sáng sẽ càng mạnh. Chia đôi hay nhân đôi véc tơ vận tốc tức thời màn trập sẽ có tác dụng tăng hay giảm 1 stop phơi sáng.

   Ví dụ, thay đổi véc tơ vận tốc tức thời màn trập từ 1/100 lên 1/200 sẽ giảm đi một nửa lượng ánh sáng đi vào, như vậy chúng ta có thể nói là chúng ta đã giảm đi 1 stop ánh sáng. Tương tự, nếu như thay đổi véc tơ vận tốc tức thời màn trập từ 1/60 xuống 1/30 sẽ tăng gấp đôi lượng ánh sáng đi vào, tương ứng với tăng 1 stop ánh sáng. hồ hết các máy ảnh hiện nay đều cho chúng ta thay đổi véc tơ vận tốc tức thời màn trập tương ứng với 1/3 stop, 3 lần xoay bánh xe mới là thay đổi 1 stop.
Stop phơi sáng
   
 

Stop và độ nhạy sáng (ISO)

   ISO cho biết tài năng nhạy sáng của cảm biến máy ảnh tới đâu so với ánh sáng. Một cảm biến nhạy hơn sẽ cho ra độ phơi sáng tương đương với máy khác, dù chỉ thu được lượng ánh sáng ít hơn. Có tức thị quý khách có thể sử dụng khẩu tí xíu hơn hoặc véc tơ vận tốc tức thời màn trập nhanh hơn trong cùng một điều kiện tự sướng.

   ISO được quy định và sử dụng các giá trị dựa trên thang ASA ( American standard speed numbers  ) dành cho film, giá trị ISO càng cao thì độ nhạy của cảm biến càng cao. Giống như véc tơ vận tốc tức thời màn trập, tăng gấp đôi giá trị ISO cũng tương ứng với tăng 1 stop phơi sáng, và giảm một nửa giá trị ISO là giảm đi 1 stop phơi sáng.
Stop phơi sáng

   Ví dụ, tăng ISO từ 100 lên 200 tương ứng với tăng 1 stop. Giảm từ ISO 800 xuống 400 tương ứng với giảm 1 stop. hồ hết các máy ảnh đều cho quý khách thay đổi giá trị ISO tương ứng với 1 stop, có một số ngoại lệ như ISO 160 hay 320….
   
 

Stop và khẩu độ ống kính

Stop phơi sáng
   Khẩu độ được đo lường sử dụng số F  hay còn gọi là “f-number” , thỉnh thoảng gọi là “f-stop” , mô tả đường kính của khẩu độ. Một số f-number có giá trị thấp sẽ tương ứng với độ mở ống kính lớn (tương đương với việc ánh sáng sẽ đi vào nhiều hơn), trong khi đó f-number có giá trị cao tức thị độ mở ống kính càng hẹp (ít ánh sáng đi vào).
   Do cách tính f-numbers khá khác nhau, nên việc tăng gấp đôi hay chia nửa sẽ không tương ứng với việc tăng hay giảm 1 stop, quý khách phải nhân và chia với số 1.41 (tương ứng với căn bình phương của 2). Ví dụ, từ f/2.8 tới f/4 sẽ là giảm 1 stop phơi sáng do 4 = 2.8 * 1.41. Từ f/16 tới f/11 là tăng 1 stop phơi sáng do 11 = 16 / 1.41. Tương tự với véc tơ vận tốc tức thời màn trập, hồ hết các máy ảnh cho phép quý khách thay đổi khẩu độ tương ứng với 1/3 stop.
    
Stop phơi sáng
Stop có thể thay đổi
   Stop cho chúng ta hình thức để có thể so sánh trực tiếp các giá trị trong tam giác phơi sáng: véc tơ vận tốc tức thời màn trập, khẩu độ và ISO. quý khách có thể tùy biến các giá trị này để đạt được độ phơi sáng hợp lý nhất.
   Ví dụ, quý khách đang chụp một sườn cảnh với véc tơ vận tốc tức thời 160, f/8 và ISO 200. quý khách thấy sườn cảnh đã đủ ánh sáng, tuy nhiên lại hơi bị mờ do out-net, quý khách cảm thấy sẽ cần phải giảm véc tơ vận tốc tức thời màn trập xuống 1/120 để đảm bảo bắt nét đúng mực các chủ thể. 
   Thay đổi 1 stop trong véc tơ vận tốc tức thời màn trập như thế này sẽ làm giảm ánh sáng đi vào, bức ảnh sẽ trở thành tối hơn do quý khách đã giảm đi một nửa lượng ánh sáng chui vào cảm biến. quý khách sẽ phải tìm cách bù trừ 1 stop này bằng cách thay đổi các giá trị khác, rất đơn giản.
   Một là quý khách mở khẩu độ to hơn để ánh sáng đi vào nhiều hơn, thay đổi từ f/8 thành f/5.6 để tăng 1 stop ánh sáng, hoặc có thể tăng ISO từ 200 lên 400 cũng sẽ cho ra kết quả tương tự.
    

Lưu ý khi thay đổi giá trị phơi sáng:

   
  véc tơ vận tốc tức thời màn trập
 – Nếu véc tơ vận tốc tức thời màn trập quá thấp, bức ảnh của quý khách có thể bị mờ do bắt nét chủ thể chưa đủ nhanh hoặc tay quý khách bị rung khi cầm các ống kính to nặng hay chụp trong tối.
    Stop phơi sáng
   Stop phơi sáng
   Khẩu độ – Khẩu độ to sẽ có độ sâu trường ảnh mỏng tanh, như vậy nếu quý khách mở quá to ống kính, quý khách sẽ không thể có tất cả chủ thể cùng được nét. trái lại, nếu quý khách khép ống kính quá tí xíu, quý khách sẽ không thể tách biệt được chủ thể khỏi môi trường khi chụp chân dung. Đây là những yếu tố về khẩu độ cần cân nhắc.
   Stop phơi sáng

  ISO – quý khách càng tăng ISO, bức ảnh của quý khách sẽ càng xuất hiện nhiều noise. Nó có thể sẽ khiến bức ảnh bị xấu đi hoặc làm giảm độ sắc nét và cụ thể.
Stop phơi sáng

Sự phơi sáng trong nhiếp ảnh được kiểm soát vì 3 yếu tố: véc tơ vận tốc tức thời màn trập, khẩu độ ống kính và giá trị ISO. “Stop” giúp quý khách so sánh trực tiếp và thay đổi 3 yếu tố này để đạt được lượng ánh sáng thích thống nhất cho bức ảnh của mình

Giống như mọi nguyên tắc khác trong nhiếp ảnh, điều chỉnh những yếu tố này luôn phải đạt trạng thái thăng bằng. quý khách phải quyết định đâu là hiệu ứng mình muốn trong các bức ảnh, và thiết lập các thông số và cơ chế để đạt được hiệu quả lớn nhất nhưng không xảy ra rủi ro tiềm tàng dẫn tới bức ảnh bị thất bại vì không đúng kĩ thuật.

Stop phơi sáng là một dụng cụ rất hữu dụng để đem ra cân nhắc và sử dụng, giúp quý khách thay đổi các cơ chế đơn giản và kiểm soát ngặt nghèo hơn nội dung và bối cảnh của mình.