Khái niệm véc tơ vận tốc tức thời màn trập

véc tơ vận tốc tức thời màn trập là gì?

Bên trong máy ảnh của quý khách, ngay phía trước của bộ cảm biến, là một vạt nhỏ được gọi là màn trập. véc tơ vận tốc tức thời màn trập muốn nói tới véc tơ vận tốc tức thời ghi nhận hình ảnh. Khi chụp một bức hình, màn trập sẽ mở và cho phép ánh sáng chiếu qua thấu kính đi tới cảm biến, thời kì màn trập mở gọi là véc tơ vận tốc tức thời màn trập. Nếu màn trập mở ra trong thời kì ngắn được gọi là véc tơ vận tốc tức thời màn trập nhanh, và trái lại.

véc tơ vận tốc tức thời màn trập được tính bằng giây, hoặc phần của một giây. Ví dụ, véc tơ vận tốc tức thời màn trập 1/200 có tức là 0,02 giây. Đây cũng được gọi là “thời kì phơi sáng”, vì đó là khoảng thời kì nhưng cảm biến xúc tiếp với ánh sáng.

véc tơ vận tốc tức thời màn trập là yếu tố quan yếu trong nhiếp ảnh (Ảnh: Mikel)

Làm sao để chọn véc tơ vận tốc tức thời màn trập tốt nhất?

Nếu quý khách chụp ở cơ chế tự động, máy ảnh sẽ đoán véc tơ vận tốc tức thời màn trập tốt nhất cho cảnh quý khách muốn chụp. Tuy vậy điều này lại không phải lúc nào cũng đúng làm cho bức hình dễ kém sáng hoặc bị mờ.
Vì vậy tốt hơn hết là quý khách hãy chuyển sang cơ chế chỉnh bằng tay và tự kiểm sát véc tơ vận tốc tức thời màn trập. Với cơ chế chụp S (hoặc Tv – tùy hãng sinh sản) quý khách có thể tác động tới véc tơ vận tốc tức thời màn trập của máy. Để điều chỉnh quý khách chỉ cần xoay bánh răng phụ trên thân máy hoặc các nút bấm tương ứng để thay đổi véc tơ vận tốc tức thời màn trập. quý khách có thể tham khảo một số hướng dẫn dưới đây:

  • véc tơ vận tốc tức thời 1/4000s: đóng băng mọi chuyển động
  • véc tơ vận tốc tức thời 1/2000s: bắt “dính” hình một chú chim đang bay
  • véc tơ vận tốc tức thời 1/1000s: đóng băng chuyển động của xe hơi, xe máy.
  • véc tơ vận tốc tức thời 1/500s: đóng băng chuyển động của các vận động viên, xe địa hình hoặc người đang chạy bộ.
  • véc tơ vận tốc tức thời 1/125s: sử dụng để chụp panning xe máy, xe hơi (bắt dính đối tượng đang chuyển động với phông nền nhòe tạo cảm giác chuyển động)
  • véc tơ vận tốc tức thời 1/60s: chụp panning xe địa hình đang vận chuyển gần ống kính
  • véc tơ vận tốc tức thời 1/30s: chụp panning vận động viên đua xe đạp ở khoảng cách xa ống kính
  • véc tơ vận tốc tức thời 1/15s: chụp panning người chạy bộ, trẻ em đang nô đùa hoặc các con thú
  • véc tơ vận tốc tức thời 1/8s: làm mờ dòng nước đang chảy xiết gần ống kính
  • véc tơ vận tốc tức thời 1/4s: làm mờ chuyển động của người đi bộ
  • véc tơ vận tốc tức thời 1/2s: Làm mờ dòng nước đang chảy chậm chạp.
  • Tộc độ 1 giây hoặc chậm chạp hơn: chụp phơi sáng, hiệu ứng “Sông Ngân Hà”

Một số vấn đề cần xem xét

Rung máy

Rung máy là tình trạng dễ xảy ra khi quý khách sử dụng tay để giữ máy ảnh làm cho máy không ổn định và hệ quả là ảnh bị mờ hoặc thiếu độ sắc nét.

Máy rung xảy ra khi giữ máy ảnh bằng tay (Ảnh: Dean Ayres)
Để hạn chế điều này, quý khách có thể đặt véc tơ vận tốc tức thời màn trập nhanh hơn. Cần xem xét là khi sử dụng ống kính có tiêu cự dài, càng dài thì quý khách càng phải tăng véc tơ vận tốc tức thời màn trập để tránh rung máy.
Theo quy tắc ngón tay cái quý khách nên chọn véc tơ vận tốc tức thời màn trập tối thiểu là 1/ độ dài tiêu cự. Ví dụ với một ống kính 200mm, sử dụng véc tơ vận tốc tức thời màn trập ít nhất là 1/200.

Chuyển động mờ

Chuyển động mờ sẽ xuất hiện khi quý khách tự sướng một đối tượng đang chuyển động. Nếu quý khách sử dụng véc tơ vận tốc tức thời màn trập chậm chạp, đối tượng chụp sẽ vận chuyển qua sườn hình trong khi màn trập đang mở, tạo ra một vệt mờ trong bức hình chụp được.

quý khách có thể hạn chế điều này bằng cách sử dụng véc tơ vận tốc tức thời màn trập nhanh hơn. Như vậy có nghĩa đối tượng sẽ gần như không vận chuyển trong khi màn trập đang mở, giảm hiệu ứng mờ chuyển động. Nếu màn trập đủ nhanh, gần như không có hiệu ứng mờ và đối tượng bị “đóng băng”.
Có một điều quý khách cần lưu ý, trên thực tế không phải lúc nào chuyển động mờ cũng là điều cần phải được loại bỏ bởi vì đây cũng có thể là một hiệu ứng đẹp để truyền tải nội dung về sự vận chuyển và véc tơ vận tốc tức thời của chủ thể trong bức ảnh. quý khách cũng có thể điều chỉnh xoay máy để giữ chủ thể sắc nét và làm mờ nền.

Phơi sáng

quý khách cũng cần phải lưu ý cảnh chụp cần được phơi sáng đúng. véc tơ vận tốc tức thời màn trập chậm chạp hơn sẽ cho ánh sáng nhiều hơn, trong khi véc tơ vận tốc tức thời màn trập nhanh hơn cho ánh sáng ít hơn.
Vì vậy véc tơ vận tốc tức thời màn trập thích hợp sẽ giúp hình ảnh tránh tình trạng quá sáng (thừa sáng) hoặc tối (thiếu sáng), song song các cụ thể, chủ thể chính trong bức ảnh phải được thể hiện rõ ràng.

Tuy nhiên phơi sáng không chỉ dựa trên véc tơ vận tốc tức thời màn trập, nó cũng phụ thuộc vào khẩu độ của ống kính và véc tơ vận tốc tức thời ISO.

Hiệu ứng sáng tạo

Bằng cách sử dụng véc tơ vận tốc tức thời màn trập rất ngắn hoặc rất dài, quý khách có thể mang vào bức ảnh của mình nhiều hiệu ứng sáng tạo rất thú vị.
tự sướng với phơi sáng dài là khi màn trập mở lâu hơn so với thông thường từ vài giây tới vài phút. Điều này giúp tạo ra bức ảnh với hiệu ứng đẹp, ví dụ bức hình dưới đây, sự chuyển động của nước giống như có sương mù, hay những bức hình về  đoạn đường phơi sáng dài đầy ánh sáng từ những chiếc xe.

véc tơ vận tốc tức thời chụp rất chậm chạp có thể tạo ra các hiệu ứng trừu tượng thú vị như làm cho nước xuất hiện sương mù và “mịn màng” hơn. (Hình ảnh: Jim)
trái lại với việc sử dụng véc tơ vận tốc tức thời màn trập nhanh, quý khách có thể “đóng băng” chuyển động. Có thể sử dụng để chụp cảnh động vật, hoạt động thể thao…

Ba bức hình trên đã cho thấy sự thay đổi bởi vì những véc tơ vận tốc tức thời màn trập khác nhau:
Ảnh 1 được chụp với tốc độ 1/1250 giây, thời kì màn trập mở rất ngắn, chuyển động của nước nhường nhịn như đứng lặng lại. Ảnh 2 ở tốc độ 1/20 giây, chậm chạp hơn, dòng nước đang chảy khi màn trập mở nên hình ảnh sống động hơn. Ảnh 3 ở tốc độ 1/4 giây, tạo ra hình ảnh dòng thác chảy mềm mại hơn.Các kiểu chụp thường yêu cầu phải có thời kì thử nghiệm, cũng không thể tránh những sơ sót nhưng sẽ thật tuyệt vời khi nhìn thấy được hiệu quả nhưng chúng mang lại. Sự sáng tạo không bao giờ có điểm dừng, hãy thoải mái thử nghiệm, kể cả những thiết lập nhưng quý khách thường tránh bởi vì quý khách không bao giờ biết khi nào mình tìm thấy cách nhìn mới cho một chủ đề truyền thống.