Lấy nét sao cho trúng đối tượng

Lấy nét sao cho trúng đối tượng

Lấy nét sao cho trúng đối tượng

tự sướng là một quá trình tìm hiểu và trau dồi kinh nghiệm liên tục. Nhưng, với những khách du lịch mới mở màn, có quá nhiều điều để tìm hiểu, để nhớ, để thực hiện mỗi khi nhắc tới tự sướng. Những ai đang tập tểnh bước vào toàn cầu này, thỉnh thoảng như lạc vào khu rừng rối rắm của mớ lý thuyết khô cằn chán ngấy, hoặc ngụp lặn trong mớ ý kiến được gọi là thợ ảnh lành nghề san sẻ 7 đường 9 nẻo rối như mớ boòng boong. Thôi thì chúng ta cứ mở màn tập chụp từ cách lấy nét, chụp thật nhiều và san sẻ.

1. Tập chụp với cách lấy nét trúng

  • Với smartphone:
    • Thứ nhất là nhớ giữ camera tinh khiết sẽ, vì cầm nắm dễ dính dấu vân tay, bụi bẩn. chịu thương chịu khó lau nhẹ bằng vải mềm hay khăn mịn nếu muốn ảnh không bị mờ nhoè.

lay-net

  • Thứ nhị là vào thiết lập (setting – hình bánh xe cơ khí), hồ hết các smartphone có chọn lựa các cơ chế lấy nét. Để tập chụp vững chắc lấy trúng nét đối tượng cần lấy nét bằng cách chọn cơ chế “Single auto focus” (lấy nét điểm đơn) thay vì máy tự động lấy nét đa điểm, kể cả các vùng nhưng mà khách du lịch không cần nét. Khi quen rồi thì khách du lịch hãy chuyển qua các cơ chế lấy nét khác tuỳ hoàn cảnh.

lay-net

  • Thứ ba là sau khi canh khuông ảnh trên màn hình là chạm ngón tay vào vị trí muốn lấy nét. Điểm đó có thể nằm bất kỳ vị trí nào trên khuông hình, các góc hoặc lệch tâm. Nếu không chạm điểm lấy nét, khi bấm nút chụp, hồ hết smartphone sẽ tự động lấy nét vùng trung tâm, và biết đâu cái khách du lịch cần lấy nét lại không nằm ở vùng trung tâm nhưng mà máy tự động lấy nét, thế là ảnh không nét theo ý muốn.

lay-net

  • smartphone có tính năng lấy nét tự động, giơ máy lên nó tự lấy nét. Nhưng, nếu cứ giơ smartphone lên bấm liền nút chụp, thì ảnh sẽ không có độ sắc nét như ý, và máy tự lấy nét chậm rãi hơn là chạm tay vào đúng vị trí đối tượng nhưng mà khách du lịch cần nó nét.

lay-net

  • Với máy ảnh:
    • Thứ nhất là cầm máy vững và sử dụng khuỷu tay phụ thuộc thân thể để giữ máy một mực, giảm thiểu sự rung lắc khi bấm chụp. Rất đơn giản, nhưng nhiều khách du lịch khi bấm nút chụp với lực nhấn mạnh, máy ảnh nhún xuống, ảnh không nét.

lay-net

  • Thứ nhị là khi tập lấy nét bằng cơ chế lấy nét tự động trên máy ảnh (autofocus – AF). nhưng mà lời khuyên khi học chụp và tập lấy nét trúng là khách du lịch bật nút chọn cơ chế lấy nét điểm (single point focus mode) thay vì lấy nét vùng (area focus). mục tiêu để khách du lịch tập lấy nét đúng mực điểm vào chủ thể khách du lịch muốn nét. Sau khi canh khuông, dịch chuyển điểm lấy nét vào vị trí muốn nét, bấm nửa cò để lấy nét rồi bấm nhẹ nút chụp.

lay-netlay-net

2. Kiểm soát vùng nét trong ảnh

  • Một bức ảnh thông thường đều có vùng sắc nét và vùng không sắc nét. tức thị có vùng nào đó trong ảnh (cái gì đó) nhưng mà khách du lịch muốn nó nét, cần nó nét, người xem hướng mắt vào chỗ được lấy nét nhưng mà khách du lịch mong muốn trong bức ảnh của mình. Như vậy, khách du lịch phải lấy nét trúng cái muốn nó nét và biết rõ vùng không cần nét. Mình chụp con chuồn này, nhưng vì phía sau là những cụ thể không đẹp dễ làm phân tâm, không muốn chúng nét và chỉ muốn nét phần đầu con chuồn thôi chẳng hạn:

lay-net

  • Khi khách du lịch tự sướng, lấy nét trúng đối tượng cần lấy nét rồi, thì các đối tượng hay cảnh vật trong ảnh ở ngoài vùng nét có thể nét ít hoặc mờ. khách du lịch cũng có thể kiểm soát được vùng mờ đó, mờ ít hay nhiều bằng cách thiết lập “khẩu độ ống kính” (độ mở của ống kính lớn hoặc nhỏ cho ánh sáng đi vào). Chính độ lớn hay nhỏ đó của ống kính xúc tiến tới độ mờ nhiều hay ít của hậu cảnh (phía sau đối tượng nhưng mà khách du lịch lấy nét) hoặc tiền cảnh (vùng phía trước đối tượng nhưng mà khách du lịch lấy nét).

Ví dụ tấm sau, mình chụp bông hoa và chỉ muốn nét bông hoa đó thôi, các chỗ khác không muốn nét. Mở khẩu độ lớn f/2.8 chẳng hạn.
lay-net

Còn tấm này thì muốn nét nhiều hơn, khoảng ảnh rõ nét sâu hơn

  • Kiểm soát vùng ảnh nét bằng cách hiểu và tuỳ chọn khẩu độ ống kính thích hợp.
    Khẩu độ được ký hiệu bằng chữ F. Chỉ số F càng lớn (ví dụ F/22) thì khẩu độ (độ mở ống kính) càng nhỏ, và trái lại chỉ số F càng nhỏ (ví dụ F/2.8) thì khẩu độ (độ mở ống kính) càng lớn.

lay-net

  • Khẩu độ càng lớn: độ sâu trường ảnh (DOF) càng mỏng mảnh, nông. tức thị phía trước và phía sau của đối tượng nét mờ nhoè, tạo hiệu ứng Bokeh (tiếng Nhật tức thị mờ), làm cho đối tượng nét được nổi trội hơn trong vùng lấy nét.
  • Khẩu độ càng nhỏ: độ sâu trường ảnh (DOF) càng dày, sâu. tức thị các vật thể trước và sau đối tượng nhưng mà khách du lịch lấy nét cũng được nét (ít hoặc nhiều tuỳ khẩu độ), vì vậy khép khẩu nhỏ để nét sâu, dày thích hợp với chụp phong cảnh, toàn cảnh được rõ nét.
  • Đọc thêm: Chọn khẩu độ thế nào để làm chủ vùng ảnh rõ (DOF – độ sâu trường ảnh)

  • Khi nào thì chọn khẩu độ lớn / nhỏ? 
    Tuỳ theo đối tượng khác nhau và ý muốn tạo ra sự khác nhau cho bức ảnh khác nhau thì đổi khẩu độ từ nhỏ sáng lớn. Chẳng hạn khách du lịch chụp chân dung thì sử dụng khẩu lớn (chỉ số F nhỏ) để làm mờ hậu cảnh, làm nổi trội chân dung, nhấn mạnh đối tượng được chụp hơn. trái lại khi chụp phong cảnh, sử dụng khẩu nhỏ (chỉ số f lớn) để toàn cảnh được rõ nét.

lay-net

3. Nguyên nhân ảnh không nét (mờ nhoè)
Có rất nhiều nguyên nhân để giảng giải vì sao ảnh của khách du lịch không sắc nét. Nhưng thường chỉ cần xem xét 3 nguyên nhân chính:

  • Máy ảnh bị rung lắc: Nếu tay cầm máy rung lắc hay khách du lịch vừa vận chuyển vừa chụp thì bức ảnh dễ có nguy cơ bị mờ nhoè. Nếu đứng lặng chụp trong ánh sáng ban ngày, nhưng mà ảnh mờ thì rất có thể do khách du lịch bấm nút chụp quá mạnh làm máy ảnh rung. Chụp quán nước ban ngày, véc tơ vận tốc tức thời màn trập 1/125giây, nhưng bấm nút chụp thẳng tay, máy bị nhún xuống, ảnh mờ nhoè không nét.

lay-net

  • Đối tượng vận chuyển thì dù máy giữ một mực thì ảnh cũng có thể bị mờ nhoè. Lý do của các trường hợp này là do “véc tơ vận tốc tức thời màn trập” (shutter speed) của máy không được thiết lập đủ nhanh để “bắt dính” (đóng băng) chuyển động. Tay em tí xíu xíu chuyển động, véc tơ vận tốc tức thời màn trập chậm rãi 1/34giây bị mờ nhoè không bắt dính nét tay em tí xíu xíu.

lay-net

  • Không nét do lấy nét sai: Thay vì lấy nét trúng vào điểm / vật nhưng mà mình muốn lấy nét thì lại lấy nét vào chỗ khác. Nhiều người giơ máy lên là bấm nút chụp dù không có lý do vội vàng, kể cả máy ảnh lẫn smartphone, không quan tâm tới phương thức lấy nét, cái cần nét thì không, cái không cần thì nét là chuyện tầm thường. Như tấm dưới, mình chụp vội, thay vì lấy nét vào cô gái, mắt cô gái thì lấy trật vào cánh cửa, lại thêm khẩu lớn nên cô gái mờ. Về khoản lấy nét trúng chủ thể là không trúng.

lay-net
Giải pháp:

  • Dù đứng yên hay vận chuyển, khách du lịch nỗ lực cầm máy đúng tư thế, tay và thân thể một mực nhất có thể để chụp bức ảnh rõ ràng và sắc nét nhất. Khuỷu tay phụ thuộc thân người cũng là cách để giữ máy ảnh ít rung lắc.
  • Nếu chụp đối tượng đang vận chuyển, hoặc chính mình đang vận chuyển, phải chọn “véc tơ vận tốc tức thời màn trập” đủ nhanh để bắt dính nét đối tượng cần chụp.
  • Bật cơ chế chống rung nếu máy ảnh hoặc ống kính có tích hợp cơ chế này.

4. Kiểm soát chuyển động

  • véc tơ vận tốc tức thời màn trập thường liên quan tới các chủ đề chuyển động. Chẳng hạn muốn chụp một vật thể chuyển động nhanh, khách du lịch phải chọn véc tơ vận tốc tức thời màn trập 1/500giây – 1/1000giây. Nhưng với thác nước đang chảy, khách du lịch gắn máy một mực lên chân máy (tripod), lại có thể chụp véc tơ vận tốc tức thời chậm rãi như 1/30giây – 4 giây để làm mờ nhoè dòng nước. Như vậy, tuỳ theo ý định nhưng mà khách du lịch sẽ chọn véc tơ vận tốc tức thời màn trập thích hợp chụp chủ thể chuyển động.

lay-net

  • Với smartphone: Chủ đề chuyển động chỉ có thể chụp ban ngày, đủ ánh sáng, rất khó chụp trong bối cảnh thiếu sáng, đêm hôm. Nếu smartphone có cơ chế chỉnh Manual thì có thể chọn véc tơ vận tốc tức thời màn trập chậm rãi để chụp hiệu ứng tạo vệt các vật sáng chuyển động.
  • Với máy ảnh: Cho phép chỉnh véc tơ vận tốc tức thời màn trập từ mức thấp nhất như Bulb (B) tới 1/8000giây. khách du lịch tập bằng cách chuyển sang cơ chế chụp S hoặc Tv (tuỳ ký hiệu mỗi hãng máy ảnh) để ưu tiên tuỳ chọn véc tơ vận tốc tức thời màn trập.

  • Chụp với véc tơ vận tốc tức thời màn trập nhanh:
    • Là khách du lịch chụp đối tượng vận chuyển nhanh và khách du lịch muốn bắt dính (đóng băng) đối tượng rõ nét bằng cách chọn véc tơ vận tốc tức thời màn trập nhanh. Chọn véc tơ vận tốc tức thời để bắt dính (đóng băng) chuyển động của người ngư phủ chẳng hạn.
    • Đọc thêm bài: véc tơ vận tốc tức thời màn trập và lý do vì sao ảnh không nét

lay-net

  • Chụp với véc tơ vận tốc tức thời màn trập chậm rãi:
    • Là khách du lịch chụp đối tượng vận chuyển nhanh và khách du lịch muốn tạo cảm giác trực quan về sự chuyển động bằng cách làm mờ chuyển động đó (như thác nước, vệt xe chạy…) khi khách du lịch chọn véc tơ vận tốc tức thời màn trập chậm rãi. Với véc tơ vận tốc tức thời màn trập chậm rãi, khách du lịch phải một mực máy ảnh bằng cách đặt máy lên chân máy (tripod) hoặc bề mặt phẳng một mực.
    • Đọc thêm bài: màn trập, véc tơ vận tốc tức thời màn trập và chụp hiệu ứng với véc tơ vận tốc tức thời chậm rãi

Chẳng hạn chụp véc tơ vận tốc tức thời chậm rãi 4 giây, sự chuyển động của sóng nước mềm mại phẳng lặng như sương khói.
lay-net

Dòng thác nước mềm mại như dải lụa trắng…
lay-net

  • Tập chụp chuyển động: Khi nào thì chọn véc tơ vận tốc tức thời màn trập chậm rãi / nhanh?
    Chụp thật nhiều các đối tượng chuyển động với những gợi ý tham khảo. Khi khách du lịch thay đổi véc tơ vận tốc tức thời màn trập, hình thức sắc thái đối tượng cũng thay đổi theo. khách du lịch có thể chọn véc tơ vận tốc tức thời màn trập nhanh để ghi lại hoạt động hoặc khách du lịch chọn véc tơ vận tốc tức thời màn trập chậm rãi để diễn tả sắc thái chuyển động, sự mềm mại hay vệt chuyển động của đối tượng. Tuỳ theo ý đồ của khách du lịch, khách du lịch sẽ biết chọn véc tơ vận tốc tức thời thế nào. Tập chụp nhiều, khách du lịch sẽ kiểm soát được véc tơ vận tốc tức thời màn trập khi chụp đối tượng chuyển động như một phản xạ tự nhiên nhưng mà không còn bỡ ngỡ.

lay-net

  • Mở rộng thêm: Trong trường hợp không gắn chân máy, véc tơ vận tốc tức thời an toàn tối thiểu:
    • Khi chụp ở véc tơ vận tốc tức thời chậm rãi, sự rung lắc của tay cầm tác động lên thân máy làm mờ nhoè hình ảnh, nên công nghệ chống rung IS, VR…khi tích hợp vào các ống kính hay thân máy giúp giảm mờ nhoè ảnh. Người ta có thể tự sướng rõ nét ở một khoảng véc tơ vận tốc tức thời chậm rãi nào đó, nhưng không phải ống kính nào cũng có tính năng chống rung.
  • Để hạn chế sự rung lắc tay cầm máy ảnh khi chụp ở véc tơ vận tốc tức thời quá chậm rãi, chúng ta có cái bảng gợi ý sau.

lay-net

Ánh nắng chiếu trực tiếp vào ống kính: 

  • Xem một bức ảnh chụp ban ngày nắng đẹp, nhưng cảm giác ảnh bị mờ như có lớp sương mù phủ lên ảnh. Rất có thể là do khách du lịch chụp ngược sáng (ống kính hướng về phía nguồn sáng: mặt trời hoặc đèn), ánh sáng chiếu trực tiếp vào ống kính máy ảnh, khiến ảnh của khách du lịch như mù sương. Hiện tượng này do các tia sáng khi đi qua ống kính, tạo sự phản chiếu nhiều hướng bên trong ống kính và máy ảnh, làm nhiễu loạn hình ảnh.

lay-net

  • Giải pháp:
    • Chọn hướng sáng khác để chụp, hoặc sử dụng loa che nắng gắn trên ống kính (hood). Với smartphone, có thiết chế một vòng che tia sáng xiên chiếu vào ống kính, hoặc lấy tay che.
    • Sử dụng Hood: Thường thì sử dụng hood (loa che) ở đầu ống kính nhưng mà khi mua đi kèm là đủ. Nếu nhu cầu phức tạp hơn thì có những loại hood chuyên sử dụng có thể điều chỉnh được. Nhất thời thì có thể sử dụng tay, tờ giấy, hay vật thể gì đó che phía hướng sáng ngăn không cho đi vào ống kính lúc chụp.
    • Có tiền thì cứ sắm ống kính cao cấp, tráng phủ các lớp chống chói chống flare…
    • Ống kính một tiêu cự thì thường ít hiện tượng flare hơn ống kính đa tiêu cự (zoom).
    • Chọn góc chụp, tầm nhìn, bố cục… sao cho nguồn sáng mạnh không chiếu vào ống kính trực tiếp.
  • Đọc thêm: Hiện tượng flare là gì và giải pháp

Tấm này bị flare, tia sáng mặt trời tạo ra lớp sương mù và vệt sáng
lay-net
Hạ máy thấp xuống một tẹo, tia sáng mạnh của mặt trời không chiếu thẳng vào ống kính:
lay-net

Bên trên chỉ là dành cho các khách du lịch mới học chụp, hiểu và tập lấy nét cho trúng, kiểm soát được cái mình cần lấy nét. Còn một số yếu tố khác tác động gián tiếp tới độ nét cụ thể ảnh, đi sâu tìm hiểu các cơ chế lấy nét trong máy ảnh và khi nào thì sử dụng cái nào, chúng ta sẽ bàn trong những bài sắp tới.